వినాయక చవితి తెలుగు రాష్ట్రాలలో విస్తృతంగా జరుపుకునే పండుగలలో ఒకటి. భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి (సాధారణంగా ఆగస్ట్-సెప్టెంబర్)న జరుపుకునే ఈ పండుగ విఘ్ననాయకుడు, నూతన ప్రారంభాల దేవుడు అయిన గణపతి జన్మదినాన్ని జరుపుకుంటుంది. అనంత చతుర్దశి నిమజ్జనానికి ముందు 1, 3, 5, 7 లేదా 11 రోజుల పాటు వేడుకలు జరుగుతాయి.

గణేశ విగ్రహ స్థాపన

చాలా తెలుగు కుటుంబాలు ఇంట్లో మట్టి (పర్యావరణ అనుకూల) గణేశ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తారు. విగ్రహాన్ని అలంకరించిన మంటపంపై ఉత్తర లేదా తూర్పు దిక్కుకు అభిముఖంగా ఉంచుతారు. మామిడి ఆకు తోరణాలు వేలాడతాయి, ముగ్గు వేస్తారు, పక్కన కలశం నిలుపుతారు. విగ్రహ ప్రాణప్రతిష్ఠ కుటుంబ పెద్ద మంత్రాలతో లేదా పండితుడితో నిర్వహిస్తారు.

పూజా విధానం మరియు ప్రసాదం

నిత్య పూజలో గణపతి షోడశోపచారం (16 అంచెల పూజ), కుడుములు (తెలుగులో గణేశుని ఇష్ట నివేదన — బెల్లం, కొబ్బరి నింపిన ఆవిరి పొట్లాలు), దూర్వా (గరిక), ఎర్రని మందార పూలు, 21 రకాల పత్రి సమర్పణ ఉంటాయి. వ్రత కథ పారాయణం, గణపతి సుప్రభాతం, అష్టకం, హారతితో ప్రతి పూజ ముగుస్తుంది.

అనంత చతుర్దశి నిమజ్జనం

చివరి రోజు (అనంత చతుర్దశి) విగ్రహాన్ని సంగీతం, నాట్యంతో ఊరేగింపుగా తీసుకుని నది, చెరువు లేదా సముద్రంలో నిమజ్జనం చేస్తారు. హైదరాబాద్‌లో హుసేన్ సాగర్ నిమజ్జన ఊరేగింపు భారతదేశంలోనే అతిపెద్దవాటిలో ఒకటి. నిమజ్జనానికి ముందు ఉత్తర పూజ మరియు మళ్ళీ వచ్చే సంవత్సరం రావాలని ప్రార్థన చేస్తారు.