కృష్ణ జన్మాష్టమి విష్ణువు యొక్క ఎనిమిదవ అవతారమైన శ్రీకృష్ణుని జన్మను జరుపుకునే పండుగ — శ్రావణ మాసం కృష్ణ పక్షం అష్టమి నాడు, అర్ధరాత్రి, రోహిణి నక్షత్రం కింద మధురలో కారాగారంలో దేవకీ వసుదేవులకు జన్మించాడు. ఆ జన్మ క్రూరుడైన కంస పాలన అంతానికి నాందిగా నిలిచింది. తెలుగు ఇళ్ళలో జన్మాష్టమి మహా భక్తితో, అర్ధరాత్రి పూజలతో, రోజువారీ ఉపవాసంతో ఆచరిస్తారు.

ఉపవాసం మరియు దాని నియమాలు

జన్మాష్టమి రోజు భక్తులు రోజంతా ఉపవాసం ఉండి కృష్ణుడు జన్మించాడని విశ్వసించే అర్ధరాత్రి వరకు నిరీక్షిస్తారు. అత్యంత భక్తులు నిర్జల ఉపవాసం ఉండగా, ఇతరులు పండ్లు మరియు పాలు తీసుకుంటారు. ఆ రోజు కుటుంబాలు పూజ గదిని శుభ్రం చేసి అలంకరించి, పసిపాప కృష్ణుని విగ్రహానికి ఉయ్యాల సిద్ధం చేస్తారు, ముఖ్య ద్వారం నుండి పూజ గది వరకు అన్నం పిండి లేదా సుద్దతో చిన్న పాద ముద్రలు వేస్తారు.

అర్ధరాత్రి పూజ

అర్ధరాత్రి (12:00 AM లేదా అష్టమి ముహూర్తం సమయంలో) కుటుంబం పసిపాప కృష్ణుని విగ్రహానికి పంచామృతంతో (పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పంచదార) అభిషేకం చేసి కొత్త పసుపు వస్త్రాలు, నెమలి ఈక కిరీటంతో అలంకరిస్తారు. కృష్ణ అష్టోత్తరం పఠిస్తారు, భాగవతం చదువుతారు, భజనలు పాడతారు. ప్రసాదంలో కృష్ణుని ఇష్టమైన మక్కన్ మిఠాయి (వెన్న మరియు పంచదార) ఉంటుంది.

తెలుగు సంప్రదాయం: ఉరులు వంటలు మరియు పాల కుండలు

తెలుగు ఇళ్ళలో జన్మాష్టమికి ప్రత్యేక ఆచారాలు ఉన్నాయి. కుటుంబాలు 'ఉరులు వంటలు' తయారు చేస్తారు — మట్టి కుండల్లో రాత్రంతా వండిన ప్రత్యేక వంటకాలు, పాల బియ్యప్పిండి పాయసం సహా. ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో పాల కుండ సంప్రదాయం పాటిస్తారు — పెరుగు, వెన్న, పాలతో నిండిన కుండను ఎత్తులో కట్టి యువకులు మానవ పిరమిడ్ ఏర్పాటు చేసి పగులగొడతారు, కృష్ణుని బాల్య వెన్న చోరత్వాన్ని పునఃసృష్టిస్తూ.