కార్తీగై దీపం తమిళ కార్తికై మాసం (తెలుగు కార్తీక మాసానికి అనుగుణం) పౌర్ణమి నాడు చంద్రుడు కృత్తిక (ప్లియాడెస్) నక్షత్రంలో ఉన్నప్పుడు ఆచరించే దీపాల పండుగ. సాధారణంగా నవంబర్ చివరి లేదా డిసెంబర్లో వస్తుంది. దీపావళి (దీవాళి) అఖిల భారతీయ దీప పండుగ అయితే, కార్తీగై దీపం ప్రత్యేకంగా తమిళనాడు మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ కొన్ని ప్రాంతాల్లో పవిత్రమైనది, కొన్ని సంప్రదాయాల్లో రెండు దీప పండుగల్లో పురాతనమైనదిగా పరిగణిస్తారు.
తిరువణ్ణామలై దీపం పురాణం
కార్తీగై దీపం అత్యంత అద్భుతమైన అభివ్యక్తి తమిళనాడులోని తిరువణ్ణామలైలో ఉంది, అక్కడ పౌర్ణమి సాయంత్రం పవిత్ర అణ్ణామలై కొండ శిఖరంపై మహా దీపం వెలిగిస్తారు. ఈ దీపకాంతి — మైళ్ళ దూరం కనబడే — బ్రహ్మ మరియు విష్ణువు ఆయన తల మరియు అడుగు కనుగొనడానికి పోటీ పడినప్పుడు శివుడు అభివ్యక్తి చేసిన అనంత అగ్నిస్తంభాన్ని సూచిస్తుంది. శివుడు జ్వాల స్తంభంగా — అణ్ణామలై (అచలమైన అగ్ని పర్వతం) — అభివ్యక్తమయ్యాడు. తిరువణ్ణామలై కొండ ఆ జ్యోతిర్లింగం భూమి రూపంగా నమ్ముతారు.
దీపాలు, ఇళ్ళు మరియు వెలుతురు రాత్రి
కార్తీగై దీపం సాయంత్రం, తమిళ మరియు తెలుగు ఇళ్ళు ఇంటి చుట్టూ — ప్రతి కిటికీ, గడప, టెరస్ మరియు గోడపై — నూనె దీపాల (దీయాలు) వరుసలు వెలిగిస్తాయి. మొత్తం వీధి వెలుతురు నదిగా మారిపోతుంది. దీపావళిలో బాజాసాటు ప్రముఖంగా ఉండగా, కార్తీగై దీపం నిశ్శబ్దంగా, ధ్యానపూరకంగా స్వచ్ఛమైన దీప కాంతి పండుగ. కార్తీగై దీపం భోజనంలో సాధారణంగా పొరి (అటుకులు), అప్పం మరియు తీపి పొంగల్ ఉంటాయి.
తెలుగు ఇళ్ళలో కార్తీగై దీపం
ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలో, కార్తీగై దీపం ముఖ్యంగా శైవ కుటుంబాలు మరియు తమిళ సంస్కృతికి దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాల (నెల్లూరు, తిరుపతి, చిత్తూరు జిల్లాలు) ఇళ్ళలో ఆచరిస్తారు. కార్తీక మాసం తెలుగు సంప్రదాయంలో ఇప్పటికే ముఖ్యమైన దీప వెలిగించే మాసం. కార్తికా పూర్ణిమ (పౌర్ణమి) ఈ మాసాంతర దీప పండుగ పరాకాష్ఠ, మరియు కార్తీగై దీపం కార్తికా పూర్ణమికి అదనపు శివ భక్తి పరిమాణం జోడిస్తుంది. దీపాల శివరాత్రి అని కొందరు పిలుస్తారు — అగ్ని బాహ్య ప్రపంచం అంతర్గత జ్ఞానోదయ వెలుతురును ప్రతిఫలిస్తుంది.